1. Qısa tərif
Ağıllı ev arxitekturası — sistemin necə qurulduğunu, qərarların harada verildiyini və komponentlərin bir-biri ilə hansı məntiqlə əlaqələndiyini müəyyən edən əsas texniki modeldir.
Başqa sözlə, arxitektura:
- sistemin etibarlılığını,
- gecikməni (latency),
- təhlükəsizliyi,
- və uzunmüddətli davranışını müəyyən edir.
Cihazların növü ikinci dərəcəlidir.
Əsas fərqi yaradan arxitekturadır.
2. Niyə arxitektura bu qədər vacibdir
Eyni sensor və relelərlə:
- stabil, genişlənə bilən sistem də qurmaq olar,
- problemli və qeyri-sabit həll də.
Fərq:
- hansı nöqtədə qərar verilir,
- internetdən asılılıq dərəcəsi,
- komponentlər arasında əlaqə məntiqidir.
Bu səbəbdən “hansı cihaz daha yaxşıdır?” sualı əvəzinə,
“sistem necə qurulub?” sualı verilməlidir.
3. Arxitekturaları fərqləndirən əsas meyarlar
3.1 Qərarvermə yeri
- Lokal — qərarlar evin daxilində verilir.
- Bulud əsaslı — qərarlar xarici serverlərdə verilir.
Bu meyar:
- gecikməni,
- offline işləməni,
- risk səviyyəsini
birbaşa təsir edir.
3.2 Mərkəzləşmə səviyyəsi
- Mərkəzləşdirilmiş — bütün məntiq bir idarəetmə blokundadır.
- Paylanmış — məntiq bir neçə qurğu arasında bölünüb.
Bu seçim sistemin:
- mürəkkəbliyini,
- genişlənməsini,
- nasazlıq davranışını müəyyən edir.
3.3 Əlaqə infrastrukturu
- Simli
- Simsiz
- Hibrid
Əlaqə tipi:
- sabitliyə,
- gecikməyə,
- texniki xidmətə təsir göstərir.
4. Ən çox istifadə olunan ağıllı ev arxitekturaları
Bu rubrikada aşağıdakı arxitekturalar ayrıca izah olunacaq:
- Mərkəzləşdirilmiş arxitektura
- Paylanmış arxitektura
- Lokal idarəetməli sistemlər
- Bulud əsaslı sistemlər
- Hibrid yanaşmalar
Hər biri:
- necə işlədiyi,
- harada uyğun olduğu,
- hansı risklər yaratdığı
baxımından təhlil edilir.
5. Arxitektura və “ağıllı gadget” fərqi
Bir çox sistemlər arxitektura səviyyəsində deyil, cihaz səviyyəsində qurulur.
Bu halda:
- hər cihaz öz qaydasını özü icra edir,
- ümumi məntiq yoxdur,
- sistem davranışı proqnozlaşdırıla bilmir.
Bu yanaşma ağıllı ev arxitekturası sayılmır.
Bu, sadəcə ağıllı gadgetlərin toplusudur.
6. Doğru arxitektura nə verir
Düzgün seçilmiş arxitektura:
- internet kəsiləndə belə işləyir,
- istifadəçidən asılılığı azaldır,
- sistem davranışını sabit edir,
- gələcək dəyişiklikləri asanlaşdırır.
Bu, ağıllı evin “bahalı” yox, mənalı olmasını təmin edir.
7. Arxitektura seçimi nə vaxt dəyişir
Arxitektura bir dəfə seçilir və uzun müddət qalır.
Lakin dəyişiklik tələb oluna bilər, əgər:
- evin funksiyası dəyişirsə,
- istifadəçi sayı artırsa,
- təhlükəsizlik tələbləri yüksəlirsə,
- sistem genişləndirilirsə.
Bu səbəbdən arxitektura ilk mərhələdə düzgün seçilməlidir.
8. Yekun
Ağıllı evdə əsas sual:
- “hansı brend?”
- “neçə cihaz?”
deyil.
Əsas sual:
“Bu sistem hansı arxitektura üzərində qurulub?”
Bu suala cavab verilmədən ağıllı ev haqqında düzgün qərar vermək mümkün deyil.
Əlaqəli mövzular
- Ağıllı ev nədir?
- Ağıllı evin əsas prinsipləri
- Ağıllı sistem və ağıllı gadget arasındakı fərq
- Seçim meyarları
- Səhvlər və tələlər
